Design

Miasto należy do jego mieszkańców – Międzynarodowe Biennale Architektury Kraków 2015

Współczesne miasta stoją przed całkowicie innymi wyzwaniami, niż jeszcze kilkanaście lat temu. Na ograniczonej przestrzeni należy szukać ścieżek pomiędzy różnymi, często sprzecznymi potrzebami. Zdaniem uczestników Międzynarodowego Biennale Architektury Kraków 2015, kluczem do tworzenia użytecznych, otwartych i przyjaznych ludziom miast jest dialog i mocne angażowanie społeczności w ich rozwój

Dodaj komentarz

Tematem tegorocznej edycji Międzynarodowego Biennale Architektury (MBA) był „Ludzki wymiar miejskich przestrzeni”, czyli próba odpowiedzi na pytanie o to, w jaki sposób budować miasta przyjazne, bezpieczne i piękne. Najważniejsze wnioski z prowadzonych dyskusji można zamknąć w jednym zdaniu: aby tworzyć dobre miasta, potrzebne jest dokładne wsłuchanie się w głos ich mieszkańców.

Miasto ma być dla ludzi

Rolą miasta jest zapewnienie przestrzeni, w której nie tylko się mieszka czy pracuje, ale przede wszystkim przestrzeni kreatywnej, otwartej, w której każdy z mieszkańców może planować swoją przyszłość, realizować siebie i swoje potrzeby. Jednocześnie, należy sobie zdawać sprawę ze stojących na przeszkodzie ograniczeń. Planując rewitalizację, modernizację czy tworzenie nowej przestrzeni od szkicu, trzeba brać pod uwagę sprzeczne interesy różnych grup społecznych i nie tylko. Potrzeby inwestorów, którzy tworzą miejsca pracy mogą powodować degradację środowiska naturalnego i terenów zielonych. Ograniczanie ruchu samochodowego w centrum będzie powodować utrudnienia komunikacyjne w innych częściach miasta. Dopiero łącząc wszystkie te czynniki w jedno, można odnaleźć „złoty środek” – kompromis – który zadowoli wszystkich interesariuszy i pozwoli na  zrównoważony rozwój. Współczesne miasta mają inspirować jego mieszkańców, dawać im możliwość samorealizacji i poczucie bezpieczeństwa. Jak podkreślali goście Międzynarodowego Biennale Architektury, urbaniści, architekci i włodarze miast nie są w stanie realizować tych postulatów bez aktywnego udziału mieszkańców w procesie kreacji.

Partycypacja jest kluczem

Uczestnictwo użytkowników miasta w procesie jego tworzenia lub zmiany jest kluczowym elementem w prawidłowym procesie kreacji przestrzennej układanki. Zdaniem uczestników krakowskiego Biennale, skuteczna partycypacja musi przybierać wielowymiarowy charakter. Ankietowanie, konsultacje z radami osiedli i debata z obywatelami nie wystarczą. Niezbędny jest udział społeczności w procesach decyzyjnych oraz wzięcie współodpowiedzialności za prowadzone przedsięwzięcia. To bowiem mieszkańcy są kreatorami i beneficjentami przestrzeni. Bez aktywnej społeczności miasto to tylko martwa scenografia. Takie właśnie głosy dominowały w trakcie prowadzonych na MBA dyskusji. Paneliści zgodnie uznali dialog za słowo-klucz, które powinno przyświecać zarówno ludziom tworzącym przestrzenie miejskie – architektom, urbanistom, władzom samorządowym – jak i ich użytkownikom, czyli mieszkańcom miasta. Przestrzeń bez ludzi przestaje być bowiem publiczna, traci swoją wartość. Aktywność ludzi, ich zaangażowanie w przekształcanie otoczenia stanowią o charakterze, użyteczności i harmonii przestrzeni. To człowiek, jego potrzeby i aspiracje są treścią kształtowania krajobrazu miasta przez architektów i urbanistów.

Miejska przestrzeń w ludzkim wymiarze

Temat zmieniającej się roli miast i potrzeb jego mieszkańców dominował w czasie tegorocznej edycji Międzynarodowego Biennale Architektury w Krakowie. Organizatorzy do dyskusji zaprosili światowej sławy ekspertów, architektów i urbanistów, m.in. Petera Butenschøna, Claudio Nardiego, Fernando Menisa, Giovanniego Multariego czy Sissel Engblom. Pierwszy dzień imprezy przebiegał pod znakiem konferencji „Wolny rynek – lepsze miasto?”, podsumowującej ćwierćwiecze wolnorynkowych doświadczeń polskich architektów. Mówiono o zmieniającej się definicji zawodu i branży oraz o potrzebie adaptacji do nowych warunków. Wyraźnie zaznaczono wpływ komercyjnego boomu, które po 1989 roku przeszedł przez polskie miasta, pozostawiając po sobie wyrwane z kontekstu otoczenia witryny sklepowe i wszechobecne reklamy. Pojawiły się głosy o potrzebie zmiany w prawie, które pozwolą na skuteczną walkę z krzykliwymi i często szpecącymi zabytkowe części miast komercyjnymi przestrzeniami.

W tematykę Biennale wpisywał się także konkurs, w którym wzięło udział 155 prac z całego świata. Rozdano nagrody w trzech kategoriach: projektów zrealizowanych, koncepcyjnych oraz prezentacji teoretycznych. Grad Prix Biennale i zarazem pierwszą nagrodę wśród prac koncepcyjnych zdobyły Serena Barone i Martina Ciampi za „Decumano Maximus – archeologia, architektura i starożytne miasto”. „Przebudowa Placu Kossutha w Budapeszcie” w wykonaniu Közti Zrt – Tima Studio zdobyło największe uznanie jurorów w kategorii projektów zrealizowanych. Zwycięzcami rywalizacji prezentacji teoretycznych zostali Przemysław Chimczak i Tomasz Bojęć (BLOKBLOG) za pracę pt. „Miasta przyjazne starzeniu. Połączenie analiz przestrzennych”.

W skład jury wchodzili uznani architekci i urbaniści: Romuald Loegler (kurator Biennale i przewodniczący jury), Marta Anna Urbańska, Piotr Lewicki, Peter Butenschøn, Giovanni Multari i Claudio Nardi.

Organizatorami Międzynarodowego Biennale Architektury Kraków 2015 byli: Stowarzyszenie Architektów Polskich oraz Miasto Kraków – gospodarz Biennale.

 

Szczegółowe informacje: Międzynarodowe Biennale Architektury Kraków 2015

Fotografia © Patryk Czornij

Poleć innym