Burghausen to niewielkie miasteczko graniczne pomiędzy Niemcami i Austrią. Słynie z najdłuższego zamku na świecie (tak mówią wszystkie turystyczne prospekty) i z bogatego życia kulturalnego – od jazzu i filmu poprzez malarstwo i liczne wydarzenia historyczne. Nie dziwi, więc fakt, że właśnie do tego miasteczka zawitała wystawa malarstwa zorganizowana przez ARTIUM Muenchen e.V. , a zatytułowana „Europa der Grenzgaenger“ (Europa ludzi pogranicza).
W życiu każdego z nas przekraczanie granic jest zjawiskiem normalnym. A poszukiwanie, odkrywanie i przekraczanie granic kreatywnych jest sednem życia artysty.
Wyżej wspomniana wystawa zgromadziła prace 17 artystów z Francji, Włoch, Niemiec i Polski – rzeźby, grafiki i obrazy wykonane różnymi technikami i o różnorodnej tematyce.
To wydarzenie artystyczne można byłoby pominąć milczeniem, gdyby nie kilka istotnych faktów.
Wsród wystawiających swoje prace tylko jedna artystka – Sylwia Biernacik z Zakopanego mieszka i tworzy w Polsce. Pozostali to nie tylko osoby przekraczające granice w sensie artystycznym, ale także fizycznym, geograficznym. To Polacy żyjący i tworzący poza granicami Polski – Barbara Gebarzewski we Francji, Magdalena Kula, Aldona Sassek i Zygmunt Nasiółkowski w Niemczech.
Na wystawie znalazł się też obraz zatytułowany „Wizjoner“ zmarłego w 2018 roku profesora Leona Jończyka, urodzonego w Katowicach polsko – niemieckiego artysty malarza, grafika i historyka sztuki. Europejczyk, po studiach artystycznych w Szwajcarii, Holandii i Niemczech zatrzymuje się na dłużej w Monachium, gdzie tworzy obrazy i grafiki, uczy studentów, a także zakłada w 1974 roku Academia Polona Artium (w skrócie APA). Jego celem jest stworzenie niezależnego miejsca, w którym kształcić się mają artyści z różnych krajów europejskich. Byli absolwenci APA założyli pięćdziesiąt lat później, w roku 2024, Stowarzyszenie Artium e.V., którego celem jest wspieranie artystów i popularyzacja wspólnej sztuki europejskiej, zgodnie z wizją Leona Jończyka.
Academia Polona Artium jest tworem niezwykle podobnym do polskiej Kolonii Artystycznej istniejącej w Bawarii w latach 1828-1914 i jak można przypuszczać, w myślach jej twórcy jej swoistym przedłużeniem. Wtedy to na monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych studiowało około 300 polskich artystów, a do tzw. Szkoły Monachijskiej należeli wybitni polscy artyści, m.in. Maksymilian Gierymski, Olga Boznańska, Józef Brandt, Józef Chełmoński, Juliusz i Wojciech Kossak, Leon Wyczółkowski i wielu innych. Ich obecność odcisnęła artystyczne piętno na sztuce niemieckiej.
Dziś w Europie nie ma już granic geograficznych. Ale wciąż niewiele jest miejsc, w których swobodnie można przekraczać inne, artystyczne granice. Niech ich będzie coraz więcej. Bo sztuka żyje tylko wtedy, gdy ma odbiorców.
Tekst i zdjęcia: Dorota Fischer