Historia Polski

Jan Karski – człowiek, który chciał zatrzymać Holokaust

24 kwietnia przypada 100 rocznica urodzin Jana Karskiego, Polaka, który w 1942 roku jako pierwszy naoczny świadek przekazał informacje o eksterminacji Żydów zachodnim sojusznikom. Z okazji ustanowionego przez Sejm RP Roku Jana Karskiego polska dyplomacja na całym świecie upowszechnia wiedzę o dokonaniach bohaterskiego kuriera.

Dodaj komentarz

Aby uczcić pamięć o bohaterze Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski otworzył 24 kwietnia w Łodzi, mieście urodzenia Jana Karskiego, wystawę „Karski. Nie dać światu zapomnieć”. Złożył również wieniec przed pomnikiem Polaków Ratujących Żydów.

Dwudziestoośmioletni Jan Karski, naoczny świadek zagłady, jako kurier Polskiego Państwa Podziemnego osobiście dostarczył szczegółowe raporty o działaniach Niemców wobec ludności żydowskiej przedstawicielom władz brytyjskich i zaapelował do brytyjskiego Ministra Spraw Zagranicznych Anthony’ego Edena oraz przedstawicieli mediów o powstrzymanie Holokaustu.

W lipcu 1943 roku, tuż po zagładzie warszawskiego getta przeprowadzonej przez nazistów, Jan Karski dotarł do Waszyngtonu, gdzie w Białym Domu spotkał się  z prezydentem Stanów Zjednoczonych Franklinem D. Rooseveltem. Działania Karskiego i fakty przedstawione w jego raporcie, które zebrał przedostając się dwukrotnie do getta warszawskiego, a  następnie w przebraniu strażnika, do niemieckiego obozu przejściowego w Izbicy, nie spowodowały interwencji aliantów. Po II wojnie światowej Jan Karski osiadł w Stanach Zjednoczonych.

W 1998 r. izraelski Instytut Pamięci Yad Vashem, który uznał Karskiego za Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata, zgłosił jego kandydaturę do Pokojowej Nagrody Nobla.

Jan Karski, w rzeczywistości Jan Kozielewski, urodził się w 1914 roku. Nie jest jednak pewne czy stało się to 24 kwietnia czy też 24 czerwca, gdyż w dokumentach i przekazach rodzinnych występują rozbieżności. Zmarł w Waszyngtonie 13 lipca 2000 r. w wieku 86 lat.

Szóstego grudnia 2013 roku Sejm RP na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego uchwalił 2014 rok Rokiem Jana Karskiego. To zwieńczenie czteroletniej kampanii przywracania pamięci o legendarnym emisariuszu, zainicjowanej przez Muzeum Historii Polski we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych RP.

Polska dyplomacja w 2014 roku, wspólnie z innymi partnerami, organizuje szereg wydarzeń, które przyczynią się do popularyzacji dokonań Jana Karskiego (1914-2000). Rok poświęcony polskiemu bohaterowi został zainaugurowany 8 stycznia konferencją naukową i wystawą w Parlamencie Europejskim w Brukseli.

 

Fotografia © Maciej Sadowski „Jan Karski. Fotobiografia”, Wydawnictwo VEDA, 2014

Dowiedz się więcej o Janie Karskim: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Muzeum Historii Polski oraz oficjalna strona obchodów: Rok Jana Karskiego 2014

Źródło: Ministerstwo Spraw Zagranicznych

 

Poleć innym